เช็คหลังคาก่อนติดโซล่าเซลล์ หลังคาแบบไหนต้องซ่อมก่อน

คนส่วนใหญ่เริ่มคิดเรื่องโซล่าเซลล์จากบิลค่าไฟ แต่สิ่งที่กำหนดว่างานจะออกมาดีหรือมีปัญหาในอีกไม่กี่ปี มักเป็นหลังคาที่อยู่ใต้แผง หลังคาที่รั่วอยู่แล้ว โครงที่ผุ หรือกันซึมที่เสื่อม จะไม่หายไปเพราะมีแผงวางทับ กลับแก้ยากขึ้นเพราะต้องรื้อแผงลงมาก่อน บทความนี้อธิบายว่าต้องดูอะไร หลังคาแบบไหนควรซ่อมก่อน และเจ้าของบ้านเช็คอะไรเองได้ก่อนนัดช่าง

ทำไมต้องเช็คหลังคาก่อน ไม่ใช่หลังติด

ประกันประสิทธิภาพการผลิตไฟของแผงโซลาร์เป็นไประยะเวลาตามเงื่อนไขของผู้ผลิตแต่ละยี่ห้อและรุ่น ระบุในใบเสนอราคา ระบบจึงถูกออกแบบให้อยู่บนหลังคาไปอีกยี่สิบกว่าปี กระทรวงพลังงานสหรัฐฯ ก็แนะนำให้คิดถึงอายุหลังคาและเวลาที่หลังคาจะต้องเปลี่ยนไว้ตั้งแต่ตอนวางแผนติดโซล่าเซลล์

ถ้าหลังคาต้องเปลี่ยนในอีกไม่กี่ปี งานจะกลายเป็นรื้อแผงลง เปลี่ยนหลังคา แล้วติดแผงกลับ ซึ่งมีค่าใช้จ่ายสูงกว่าการซ่อมหรือเปลี่ยนหลังคาก่อนตั้งแต่แรก และถ้าติดทับรอยรั่วเดิม พอรั่วขึ้นมาภายหลังจะแยกยากว่าเกิดจากจุดยึดใหม่หรือจากสภาพเดิม

หลังคาเมทัลชีท: ดูสนิมและรอยสกรูเดิม

แผ่นเมทัลชีทไม่ได้เป็นตัวรับน้ำหนักแผง ตัวที่รับคือแปเหล็กใต้แผ่น จุดยึดต้องลงแปเสมอ สิ่งที่ต้องดูจึงมีทั้งตัวแผ่นและโครงใต้แผ่น

• สนิมรอบรูสกรูเดิม ถ้าเนื้อเหล็กรอบรูผุแล้ว การเจาะยึดเพิ่มบนแผ่นนั้นจะรั่วไม่ว่ายาแนวดีแค่ไหน ต้องซ่อมหรือเปลี่ยนแผ่นก่อน
• สนิมเป็นแนวตามท้องลอนหรือชายคา มักเป็นจุดที่น้ำขังหรือไหลผ่านนาน
• คราบน้ำหรือรอยด่างบนฝ้าใต้หลังคา บอกว่ามีจุดรั่วอยู่แล้ว
• ชนิดลอน ลอนคู่ ลอนฝากบัง หรือสันลอนตั้งแบบคลิปล็อก ใช้อุปกรณ์ยึดคนละชุด แบบคลิปล็อกหนีบสันลอนได้โดยไม่ต้องเจาะ
• อาคารช่วงกว้างที่สร้างมานาน เช่น โกดังหรือโรงงาน มักออกแบบไว้รับเฉพาะน้ำหนักหลังคาเดิม ต้องให้วิศวกรคำนวณก่อน

บ้านใกล้ทะเลต้องดูเรื่องสนิมละเอียดขึ้นอีก เพราะไอเค็มเร่งการกัดกร่อน รายละเอียดอยู่ในบทความเรื่องโซล่าเซลล์บ้านใกล้ทะเล

หลังคากระเบื้อง: ดูแผ่นแตก ความเปราะ และโครงไม้

การติดตั้งบนหลังคากระเบื้องไม่ได้ยึดกับตัวกระเบื้อง แต่ยึดขอเกี่ยวลงจันทันหรือแปใต้กระเบื้อง โจทย์หลักจึงเป็นเรื่องกระเบื้องแตกและกำลังของโครงหลังคา

• กระเบื้องแตก ร้าว หรือเลื่อนจากแนวเดิม ควรเปลี่ยนก่อนติดตั้ง
• กระเบื้องที่ผ่านแดดฝนมานานจนเปราะ แตกง่ายเวลาช่างขึ้นทำงาน แม้จะใช้แผ่นกระจายน้ำหนักแล้วก็ตาม
• กระเบื้องรุ่นที่เลิกผลิตแล้ว ถ้าแตกจะหาแผ่นเหมือนเดิมมาเปลี่ยนไม่ได้ ควรหาแผ่นสำรองไว้ก่อนเริ่มงาน
• จันทันหรือแปไม้เก่า มีรอยผุหรือร่องรอยปลวก อาจไม่เหลือกำลังให้สกรูยึด ต้องเสริมหรือเปลี่ยนก่อน
• คราบน้ำบนฝ้าหรือโครงไม้ใต้หลังคา บอกว่ามีน้ำเข้ามาอยู่แล้ว

ดาดฟ้าคอนกรีต: ดูระบบกันซึมเดิม

ดาดฟ้าเลือกทิศและมุมแผงได้อิสระ แต่ต้องดูระบบกันซึมเดิมก่อนเสมอ ถ้าติดทับลงไปบนกันซึมที่เสื่อมแล้ว พอรั่วภายหลังจะแยกไม่ออกว่าเกิดจากจุดยึดหรือจากกันซึมเดิม

• รอยแตกลายงาบนผิวดาดฟ้า
• แผ่นกันซึมพองหรือล่อนเป็นแห่ง ๆ
• คราบน้ำหรือรอยชื้นบนฝ้าชั้นล่าง
• แอ่งน้ำขังหลังฝนหยุด บอกว่าความลาดเอียงระบายน้ำไม่ดี ฐานหรือบล็อกถ่วงที่วางขวางแนวน้ำจะทำให้แย่ลง
• น้ำหนักที่อาคารรับได้ เพราะแบบถ่วงน้ำหนักที่ไม่เจาะพื้นเพิ่มน้ำหนักบนพื้นมากกว่าแบบเจาะหลายเท่า

น้ำหนักที่โครงหลังคาต้องรับเพิ่ม

แผงพร้อมโครงสร้างมีน้ำหนักราว 12 ถึง 15 กิโลกรัมต่อตารางเมตร โครงหลังคาบ้านทั่วไปที่อยู่ในสภาพดีรับได้ แต่ตัวเลขนี้ใช้ไม่ได้กับโครงที่ผุ โครงไม้ที่มีปลวก หรืออาคารช่วงกว้างเก่าที่ไม่ได้เผื่อน้ำหนักไว้ เรื่องนี้ต้องดูจากใต้หลังคาด้วย ไม่ใช่ดูจากด้านบนอย่างเดียว และประเมินจากรูปถ่ายไม่ได้

ถ้าต้องเสริมโครงสร้าง ค่าใช้จ่ายส่วนนี้ขึ้นกับสภาพจริงที่เห็นตอนสำรวจ เราแจ้งให้ทราบหลังสำรวจก่อนเริ่มงาน และถ้าระหว่างติดตั้งเจอปัญหาที่มองไม่เห็นตอนสำรวจ เช่น แปผุอยู่ใต้กระเบื้อง เราจะหยุดงานและแจ้งก่อนทำต่อ

อายุหลังคาเทียบกับอายุแผง

เงาบังก็ต้องเช็คไปพร้อมกัน

หลังคาที่แข็งแรงแต่โดนเงาบังก็ผลิตไฟได้น้อยกว่าที่ควร กระทรวงพลังงานสหรัฐฯ ระบุว่าถ้ามีต้นไม้รอบบ้านทำให้หลังคาโดนเงามาก แผงบนหลังคาอาจไม่ใช่ทางเลือกที่เหมาะที่สุด

• ต้นไม้ใกล้บ้าน รวมถึงต้นที่ยังโตต่อได้ เช่น มะพร้าวหรือต้นไม้ใหญ่ที่อยู่ติดรั้ว
• อาคารข้างเคียงที่สูงกว่า โดยเฉพาะตึกแถว
• ถังน้ำ ห้องเครื่องลิฟต์ ปล่องระบายอากาศ หรือผนังกันตกบนดาดฟ้า
• เสาไฟหรือเสาอากาศที่ทอดเงาเป็นแถบ

เงาที่พาดเป็นแถบบนแผงที่ต่ออนุกรมกัน ทำให้เสียกำลังมากกว่าสัดส่วนพื้นที่ที่โดนเงา การดูว่าเงาตกตรงไหนช่วงเช้าและบ่ายจึงเป็นส่วนหนึ่งของการเลือกตำแหน่งวางแผง

ตอนสำรวจหน้างาน ช่างของเราดูอะไรบ้าง

การเข้าสำรวจหน้างานมีค่าสำรวจ 1,200-1,500 บาท ซึ่งหักคืนเต็มจำนวนจากใบเสนอราคาเมื่อตกลงติดตั้ง สิ่งที่ช่างทำที่หน้างานมีดังนี้

• วัดหลังคาจริงและขนาดพื้นที่ติดตั้ง
• ตรวจสภาพโครงสร้างหลังคา ซึ่งเป็นเรื่องที่ประเมินจากรูปถ่ายไม่ได้ สำหรับหลังคากระเบื้องเราตรวจจากใต้หลังคาด้วย
• ดูทิศทางแดดและจุดที่มีเงาบัง
• กำหนดจุดติดตั้งอุปกรณ์
• รายงานผลสำรวจพร้อมรูปหลังคาจริง
• คำนวณกำลังผลิตและระยะคืนทุนจากบิลค่าไฟของคุณเอง

ถ้าเจอว่าหลังคาต้องซ่อมก่อน เราแจ้งให้ทราบตั้งแต่ตอนสำรวจว่าเป็นงานที่ต้องทำก่อนติดตั้ง เพื่อให้วางแผนงานและงบประมาณได้ครบตั้งแต่ต้น

เช็คเองก่อนนัดช่าง และรูปที่ควรส่งทางไลน์

ก่อนนัดสำรวจ เจ้าของบ้านเช็คหลายอย่างได้เองโดยไม่ต้องขึ้นหลังคา ไม่แนะนำให้ปีนขึ้นไปเอง โดยเฉพาะหลังคากระเบื้องที่แตกง่ายและเมทัลชีทที่ลื่นเวลาเปียก ให้ดูจากพื้น จากหน้าต่างชั้นบน และจากใต้ฝ้าถ้ามีช่องเปิด

1. 1รูปหลังคาจากมุมกว้าง ให้เห็นทั้งผืนและทิศที่หลังคาหันไป
2. 2รูปใกล้จุดที่เห็นสนิม กระเบื้องแตก หรือกันซึมพอง
3. 3รูปฝ้าหรือเพดานที่มีคราบน้ำ พร้อมบอกว่าอยู่ห้องไหน
4. 4รูปใต้หลังคาจากช่องเปิดฝ้า ถ้าเปิดดูได้อย่างปลอดภัย
5. 5รูปต้นไม้หรืออาคารรอบบ้านที่อาจทอดเงาลงหลังคา
6. 6รูปตู้ไฟและมิเตอร์
7. 7รูปบิลค่าไฟล่าสุด
8. 8อายุหลังคาโดยประมาณ และเคยซ่อมหรือเปลี่ยนเมื่อไร

ส่งรูปบิลค่าไฟมาทางไลน์ เราประเมินขนาดระบบจากบิลให้ก่อนโดยไม่มีค่าใช้จ่าย ส่วนรูปหลังคาช่วยให้เห็นภาพเบื้องต้นและเตรียมอุปกรณ์ได้ตรงขึ้น แต่สภาพโครงสร้างจริงยังต้องดูที่หน้างาน