kW kWp kWh ต่างกันยังไง อ่านใบเสนอราคาโซล่าเซลล์ให้เข้าใจ

เวลาได้ใบเสนอราคาโซล่าเซลล์มา จะเจอตัวเลขที่หน้าตาคล้ายกันหลายตัว ระบบ 5 kWp อินเวอร์เตอร์ 5 kW แบตเตอรี่ 10 kWh ผลิตไฟได้ 6,750 kWh ต่อปี ถ้าไม่รู้ว่าแต่ละตัววัดอะไร การเทียบใบเสนอราคาสองใบจะผิดตั้งแต่ต้น

จริง ๆ แล้วมีแค่สองแนวคิด คือกำลัง กับปริมาณพลังงาน ที่เหลือเป็นแค่การระบุว่าวัดที่ส่วนไหนของระบบ

kW คือกำลัง kWh คือปริมาณไฟ

กิโลวัตต์ (kW) บอกว่าอุปกรณ์จ่ายหรือกินไฟแรงแค่ไหนในขณะหนึ่ง เหมือนความเร็วของรถ ส่วนกิโลวัตต์ชั่วโมง (kWh) บอกว่าใช้หรือผลิตไฟไปทั้งหมดเท่าไรในช่วงเวลาหนึ่ง เหมือนระยะทางที่รถวิ่งได้

ความสัมพันธ์คือ กำลัง × ชั่วโมง = ปริมาณไฟ เครื่องใช้ไฟฟ้าที่กินไฟ 1 kW เปิดนาน 1 ชั่วโมง ใช้ไฟ 1 kWh ถ้าเปิด 8 ชั่วโมงก็ใช้ 8 kWh

kWp ขนาดของแผงทั้งชุด

ตัว p ย่อมาจาก peak คือกำลังผลิตสูงสุดของแผงเมื่อทดสอบในสภาพมาตรฐานของห้องปฏิบัติการ แผงหนึ่งแผ่นรุ่นปัจจุบันมีขนาดราว 620 ถึง 630 วัตต์พีค ระบบ 5 kWp จึงใช้แผงประมาณ 8 แผ่น (8 × 625 วัตต์ = 5,000 วัตต์)

สิ่งที่ต้องเข้าใจคือ kWp เป็นขนาดติดตั้ง ไม่ใช่กำลังที่ได้จริงตลอดเวลา บนหลังคาจริงที่ร้อนและมีฝุ่น วันแดดจัดกำลังผลิตสูงสุดมักอยู่ราว 75 ถึง 85% ของ kWp ช่วงเช้า เย็น และวันฟ้าครึ้มได้น้อยกว่านั้น

ตัวเลขที่ใช้วางแผนการเงินจึงไม่ใช่ kWp แต่เป็นปริมาณไฟที่ผลิตได้ต่อปีเป็น kWh ในภาคใต้ใช้ค่าราว 1,350 kWh ต่อ 1 kWp ต่อปี ซึ่งรวมฤดูฝนแล้ว

kW ของอินเวอร์เตอร์ ไม่จำเป็นต้องเท่ากับ kWp ของแผง

อินเวอร์เตอร์แปลงไฟกระแสตรงจากแผงเป็นไฟกระแสสลับที่ใช้ในบ้าน ขนาดที่ระบุเป็น kW คือกำลังสูงสุดที่มันจ่ายออกได้ ไม่ใช่ปริมาณไฟ

ในทางปฏิบัติ ระบบจำนวนมากออกแบบให้กำลังแผงรวมสูงกว่าขนาดอินเวอร์เตอร์เล็กน้อย เพราะแผงแทบไม่เคยผลิตได้เต็ม kWp บนหลังคาจริง การจับคู่แบบนี้ทำให้อินเวอร์เตอร์ทำงานใกล้กำลังเต็มได้นานขึ้นในแต่ละวัน ไม่ใช่การลดสเปก

ถ้าใบเสนอราคาเขียนแค่ว่า ระบบ 5 kW โดยไม่แยกว่าหมายถึงแผงหรืออินเวอร์เตอร์ ให้ถามให้ชัด เพราะแผง 5 kWp กับอินเวอร์เตอร์ 5 kW เป็นคนละเรื่องกัน และปริมาณไฟที่ผลิตได้ขึ้นกับขนาดแผงเป็นหลัก

ขนาดอินเวอร์เตอร์ยังเกี่ยวกับระบบไฟของบ้านด้วย มิเตอร์ 1 เฟสของการไฟฟ้าส่วนภูมิภาครองรับได้ราว 10 kW ในทางปฏิบัติ ระบบที่ใหญ่กว่านั้นต้องเป็น 3 เฟส

kWh ของแบตเตอรี่ คือความจุ ไม่ใช่กำลัง

แบตเตอรี่มีตัวเลขสองแบบที่ต้องดูคู่กัน

• ความจุ (kWh) บอกว่าเก็บไฟได้เท่าไร แบต 10 kWh เก็บได้ประมาณ 10 หน่วย
• กำลังจ่าย (kW) บอกว่าจ่ายไฟออกได้แรงแค่ไหนในขณะหนึ่ง ซึ่งกำหนดว่าเปิดเครื่องใช้ไฟฟ้าพร้อมกันได้กี่ตัว

ความจุที่ระบุบนฉลากมักเป็นความจุรวม ส่วนที่ใช้ได้จริงจะน้อยกว่านั้น เพราะระบบจัดการแบตเตอรี่สงวนไฟส่วนหนึ่งไว้ไม่ให้ใช้จนหมด เพื่อยืดอายุแบต เวลาเทียบใบเสนอราคา ให้ถามว่าความจุที่ใช้ได้จริงเท่าไร

ตัวอย่าง ถ้าบ้านใช้ไฟตอนกลางคืนราว 8 หน่วยตั้งแต่หัวค่ำถึงเช้า แบตที่ใช้ได้จริง 5 kWh จะช่วยได้แค่บางส่วน ส่วนที่เหลือยังซื้อจากการไฟฟ้า ซึ่งไม่ใช่ความผิดปกติ แต่เป็นผลของขนาดที่เลือก

หน่วยในบิลค่าไฟ เชื่อมกับระบบยังไง

บิลค่าไฟบอกหน่วยที่คุณซื้อจากการไฟฟ้าต่อเดือน ถ้าบ้านใช้ไฟเดือนละ 700 หน่วย และติดระบบ 5 kWp ที่ผลิตเฉลี่ยราว 560 หน่วยต่อเดือน ไม่ได้แปลว่าบิลจะเหลือ 140 หน่วย เพราะไฟที่ผลิตกลางวันส่วนหนึ่งใช้ไม่ทันแล้วไหลออกไป ขณะที่ไฟกลางคืนยังต้องซื้อเหมือนเดิม

หน่วยที่ลดลงจริงในบิล คือหน่วยที่ระบบผลิตแล้วถูกใช้ในบ้านทันที เรื่องนี้อธิบายละเอียดในบทความเรื่องติดโซล่าเซลล์แล้วทำไมยังมีค่าไฟ

เช็คใบเสนอราคาด้วยตัวเลขเหล่านี้

1. 1ขนาดแผงรวมเป็น kWp ต้องเท่ากับ วัตต์ต่อแผง × จำนวนแผง ลองคูณเองดู ถ้าไม่ตรงให้ถาม
2. 2ยี่ห้อ รุ่น และวัตต์ของแผง ต้องระบุชัด ไม่ใช่แค่เกรดหรือชื่อเทคโนโลยี
3. 3ขนาดอินเวอร์เตอร์เป็น kW ยี่ห้อ รุ่น และเป็น 1 เฟสหรือ 3 เฟส ให้ตรงกับมิเตอร์บ้าน
4. 4ถ้ามีแบตเตอรี่ ต้องระบุทั้งความจุรวม ความจุที่ใช้ได้จริง และกำลังจ่าย
5. 5ปริมาณไฟที่คาดว่าผลิตได้ต่อปีเป็น kWh และค่าแสงแดดที่ใช้คิด ในภาคใต้ควรอยู่แถว 1,350 kWh ต่อ kWp ต่อปี
6. 6การรับประกันแยกตามชิ้นส่วน แผง อินเวอร์เตอร์ แบตเตอรี่ และงานติดตั้ง ซึ่งแต่ละอย่างมีระยะเวลาต่างกัน

เวลาเทียบราคาสองใบ ให้หารราคารวมด้วย kWp ของแผงเพื่อดูราคาต่อกิโลวัตต์ แล้วดูต่อว่ายี่ห้อ อินเวอร์เตอร์ และสิ่งที่รวมอยู่ในราคาเหมือนกันหรือไม่ การเทียบแค่ราคารวมของระบบที่ขนาดแผงไม่เท่ากันจะได้ข้อสรุปที่ผิด