คืนทุนโซล่าเซลล์ 2-3 ปี เป็นไปได้ไหม วิธีคิดให้ตรง

ภาพมุมสูงบ้านหลังคาสีเข้มที่ติดแผงโซล่าเซลล์กลางพื้นที่สีเขียว

ตัวเลขคืนทุนเป็นเรื่องแรกที่ทุกคนอยากรู้ และเป็นเรื่องที่ตัวเลขต่างกันได้มากที่สุด ระบบขนาดเดียวกันบนหลังคาแบบเดียวกัน อาจคำนวณออกมาได้ 3 ปีหรือ 9 ปี ขึ้นกับว่าใช้สมมติฐานอะไร

บทความนี้จึงไม่ได้บอกตัวเลขเดียว แต่กางสูตรให้ดูทีละขั้น เพื่อให้คุณคิดตามได้เองด้วยเครื่องคิดเลขธรรมดา และรู้ว่าตัวเลขคืนทุนที่เห็นมา ตั้งอยู่บนสมมติฐานข้อไหน

สูตรคืนทุนมีแค่บรรทัดเดียว

ระยะคืนทุน = ราคาระบบทั้งหมด ÷ เงินที่ประหยัดได้ต่อปี

ส่วนที่ยากคือตัวหาร เพราะเงินที่ประหยัดได้ต่อปีไม่ได้มาจากการเอาไฟที่ผลิตได้ทั้งหมดคูณค่าไฟ แต่ต้องแยกเป็นสองก้อน คือไฟที่ใช้เองในบ้าน กับไฟที่เหลือไหลออกไปสู่ระบบของการไฟฟ้า ซึ่งสองก้อนนี้มีมูลค่าต่อหน่วยไม่เท่ากัน

ขั้นที่ 1 ระบบผลิตไฟได้ปีละกี่หน่วย

ในภาคใต้ แผงขนาด 1 กิโลวัตต์พีค (kWp) ผลิตไฟได้ราว 1,350 หน่วยต่อปี ตัวเลขนี้เป็นค่าเฉลี่ยทั้งปีที่รวมฤดูฝนและวันฟ้าครึ้มไว้แล้ว ภาคใต้เป็นภาคที่ได้แดดน้อยที่สุดของประเทศ จึงต่ำกว่าค่าที่ใช้กับภาคกลางหรือภาคอีสาน

ระบบ 5 kWp จึงผลิตได้ราว 5 × 1,350 = 6,750 หน่วยต่อปี หรือเฉลี่ยวันละประมาณ 18.5 หน่วย วันแดดดีได้มากกว่านี้ วันฝนตกได้น้อยกว่านี้

ขั้นที่ 2 ไฟที่ผลิตได้ ถูกใช้เองกี่เปอร์เซ็นต์

ตัวเลขนี้เรียกว่าสัดส่วนการใช้เอง คือไฟที่แผงผลิตได้แล้วถูกเครื่องใช้ไฟฟ้าในบ้านดึงไปใช้ทันทีในช่วงเวลาเดียวกัน ส่วนที่ใช้ไม่ทันจะไหลออกไปสู่สายของการไฟฟ้า

บ้านที่ออกไปทำงานทั้งวัน เหลือแค่ตู้เย็นกับเครื่องใช้ไฟฟ้าที่เสียบค้างไว้ มักใช้เองได้น้อย
บ้านที่มีคนอยู่กลางวันและเปิดแอร์ ใช้เองได้มากขึ้นชัดเจน
ร้านค้า สำนักงาน โรงแรม หรือโรงงานที่เปิดกลางวัน ใช้เองได้เกือบทั้งหมด ถ้าขนาดระบบพอดีกับโหลด

สัดส่วนนี้ไม่ได้ขึ้นกับพฤติกรรมอย่างเดียว แต่ขึ้นกับขนาดระบบด้วย ระบบยิ่งใหญ่เกินการใช้ไฟกลางวัน สัดส่วนที่ใช้เองยิ่งลดลง เพราะมีไฟเหลือไหลออกไปมากขึ้น

ขั้นที่ 3 ให้ราคาแต่ละก้อนให้ถูก

ไฟที่ใช้เอง มีค่าเท่ากับค่าไฟที่คุณไม่ต้องซื้อ เราใช้ 4.20 บาทต่อหน่วย ซึ่งใกล้กับค่าไฟงวด ก.ย.-ธ.ค. 2569 ที่ 3.95 บาทบวกภาษีมูลค่าเพิ่ม
ไฟที่ไหลออก ถ้าเข้าโครงการโซลาร์ภาคประชาชนได้ จะได้ราคารับซื้อคืน 2.20 บาทต่อหน่วย
ถ้าไม่ได้เข้าโครงการ ไฟส่วนที่ไหลออกไม่มีรายได้กลับมา ต้องคิดมูลค่าเป็นศูนย์

โครงการรับซื้อไฟคืนรับเฉพาะมิเตอร์บ้านอยู่อาศัย เสนอขายได้ไม่เกิน 5 กิโลวัตต์ต่อมิเตอร์ และมีโควตารวมทั้งประเทศแบบใครยื่นก่อนได้ก่อน ไม่ใช่ทุกคนที่สมัครแล้วจะได้สิทธิ์ ร้านค้าหรือกิจการที่ใช้มิเตอร์ประเภทอื่นจึงควรคิดมูลค่าไฟส่วนเกินเป็นศูนย์ไว้ก่อน

ค่าไฟต่อหน่วยที่แม่นที่สุดคือค่าของบ้านคุณเอง เอายอดเงินในบิลหารด้วยจำนวนหน่วยที่ใช้ บ้านที่ใช้ไฟมากมักได้ตัวเลขสูงกว่า 4.20 บาท เพราะค่าไฟบ้านเป็นอัตราก้าวหน้า รายละเอียดอยู่ในบทความเรื่องค่าไฟ 2569 กับการคิดคืนทุน

ตัวอย่าง บ้านติด 5 kWp ที่ใช้ไฟกลางวันต่างกัน

ระบบเดียวกัน ผลิตไฟเท่ากันปีละ 6,750 หน่วย ต่างกันแค่สัดส่วนที่ใช้เอง

ใช้เองกลางวัน	หน่วยที่ใช้เอง × 4.20	หน่วยที่ไหลออก × 2.20	รวมต่อปี (ได้สิทธิ์ขายคืน)	รวมต่อปี (ไม่ได้สิทธิ์)
40%	2,700 หน่วย = 11,340 บาท	4,050 หน่วย = 8,910 บาท	20,250 บาท	11,340 บาท
70%	4,725 หน่วย = 19,845 บาท	2,025 หน่วย = 4,455 บาท	24,300 บาท	19,845 บาท
90%	6,075 หน่วย = 25,515 บาท	675 หน่วย = 1,485 บาท	27,000 บาท	25,515 บาท

สังเกตสองเรื่อง เรื่องแรก บ้านที่ใช้เอง 90% ได้เงินต่อปีมากกว่าบ้านที่ใช้เอง 40% อยู่ราว 33% ทั้งที่ระบบผลิตไฟเท่ากันทุกหน่วย เรื่องที่สอง บ้านที่ใช้เองน้อยพึ่งรายได้จากการขายคืนมาก ถ้าไม่ได้สิทธิ์เข้าโครงการ เงินที่ได้ต่อปีจะหายไปเกือบครึ่ง

สำหรับบ้านที่ใช้เองน้อย ทางแก้ที่ได้ผลกว่าคือลดขนาดระบบลงให้พอดีกับไฟกลางวัน หรือย้ายการใช้ไฟบางอย่างมาไว้กลางวัน เช่น ตั้งเวลาเครื่องซักผ้า ปั๊มน้ำ หรือชาร์จรถไฟฟ้าตอนแดดออก วิธีเลือกขนาดอยู่ในบทความเรื่องค่าไฟเท่านี้ควรติดกี่กิโลวัตต์

ตัวอย่าง กิจการที่ใช้ไฟกลางวัน

สมมติเป็นร้านหรือโรงงานเล็กที่ติด 20 kWp ผลิตไฟได้ราว 27,000 หน่วยต่อปี เปิดทำการกลางวันจนใช้เองได้ 95% = 25,650 หน่วย × 4.20 = ประมาณ 107,730 บาทต่อปี ส่วนที่เหลือ 5% คิดเป็นศูนย์ เพราะมิเตอร์กิจการไม่เข้าเงื่อนไขโครงการรับซื้อคืน

จะเห็นว่ากิจการที่ใช้ไฟกลางวันได้มูลค่าต่อหน่วยที่ผลิตสูงกว่าบ้านเกือบทุกกรณี นี่คือเหตุผลที่ระยะคืนทุนของกิจการสั้นกว่าบ้านพักอาศัย

กิจการที่มิเตอร์คิดค่าไฟตามช่วงเวลา หรือคิดค่าความต้องการพลังไฟฟ้าสูงสุด (ค่าดีมานด์) ต้องคิดละเอียดกว่านี้ โซล่าเซลล์ลดค่าพลังงานได้ชัด แต่ลดค่าดีมานด์ได้ไม่แน่นอน เพราะวันที่เมฆมากหรือฝนตก เครื่องจักรยังดึงไฟจากการไฟฟ้าเต็มกำลังอยู่ดี

คืนทุน 2-3 ปี ต้องเกิดอะไรขึ้นบ้าง

ลองกลับสูตรดู ถ้าต้องการคืนทุนภายใน 3 ปี ราคาระบบทั้งหมดต้องไม่เกิน 3 เท่าของเงินที่ประหยัดได้ต่อปี ถ้าต้องการ 2 ปี ต้องไม่เกิน 2 เท่า

บ้าน 5 kWp ใช้เองกลางวัน	เงินที่ได้ต่อปี	ราคาระบบสูงสุดที่คืนทุนใน 3 ปี	ราคาระบบสูงสุดที่คืนทุนใน 2 ปี
40%	20,250 บาท	60,750 บาท	40,500 บาท
70%	24,300 บาท	72,900 บาท	48,600 บาท
90%	27,000 บาท	81,000 บาท	54,000 บาท

ราคาระบบในตารางนี้ต้องรวมทุกอย่างแล้ว ทั้งแผง อินเวอร์เตอร์ โครงยึด สายไฟ อุปกรณ์ป้องกัน ค่าขออนุญาตการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (กฟภ.) ค่าวิศวกรรับรองแบบ และค่าแรงติดตั้ง เมื่อเทียบตัวเลขนี้กับราคาระบบที่รวมทุกรายการแล้ว จะเห็นว่าระยะคืนทุนที่สั้นมากต้องอาศัยเงื่อนไขพิเศษ

ในทางคณิตศาสตร์ ระยะคืนทุนจะสั้นลงมาใกล้ 2-3 ปีได้ ต้องมีหลายข้อเกิดพร้อมกัน คือใช้ไฟที่ผลิตได้เองเกือบทั้งหมด ค่าไฟต่อหน่วยของสถานที่นั้นสูง และต้นทุนระบบต่อกิโลวัตต์ต่ำมาก ข้อสุดท้ายเกิดได้ยากกับบ้านพักอาศัย เพราะมีต้นทุนคงที่อย่างอินเวอร์เตอร์ ตู้ควบคุม และเอกสารขออนุญาต ที่ไม่ได้ลดลงตามขนาดระบบ ตัวเลขที่เราคำนวณให้ลูกค้าจริงอยู่ในตารางท้ายบทความ

สมมติฐานสามข้อที่มีผลกับตัวเลขคืนทุนมากที่สุด

เวลาดูตัวเลขคืนทุน ลองดูว่าคำนวณด้วยสมมติฐานสามข้อนี้เท่าไร เพราะแต่ละข้อเปลี่ยนตัวหารในสูตรได้มาก

ค่าแสงแดด ใช้เกิน 1,350 หน่วยต่อ kWp ต่อปีสำหรับภาคใต้หรือไม่ ค่าของภาคอื่นสูงกว่า
ค่าไฟต่อหน่วย ใช้ตัวเลขที่สูงกว่าบิลจริงของคุณหรือไม่
สัดส่วนการใช้เอง สมมติว่าใช้เองครบ 100% หรือไม่ ซึ่งเกิดได้ยากกับบ้านที่ไม่มีคนอยู่กลางวัน

ตัวอย่างให้เห็นภาพ บ้าน 5 kWp ที่ใช้เอง 40% ได้เงินจริงราว 20,250 บาทต่อปี แต่ถ้าคิดด้วยค่าแดด 1,500 หน่วย ค่าไฟ 5 บาท และสมมติว่าใช้เองทั้งหมด จะได้ 7,500 × 5 = 37,500 บาทต่อปี มากกว่าเกือบเท่าตัว ระยะคืนทุนที่คำนวณออกมาจึงสั้นลงเกือบครึ่ง ทั้งที่เป็นระบบเดิมบนหลังคาเดิม

อีกเรื่องที่ควรรู้ สูตรข้างบนเป็นการคืนทุนแบบง่าย ยังไม่ได้หักค่าดูแลระยะยาว เช่น การล้างแผง และโอกาสที่ต้องเปลี่ยนอินเวอร์เตอร์หลังหมดประกัน ซึ่งส่วนใหญ่อยู่ที่ 5 ถึง 10 ปีตามยี่ห้อ ขณะที่แผงเสื่อมกำลังผลิตลงปีละไม่ถึงหนึ่งเปอร์เซ็นต์ สองเรื่องนี้ทำให้ระยะคืนทุนจริงยาวกว่าสูตรง่ายเล็กน้อย

ช่วงคืนทุนที่เราใช้

ประเภท	ระยะคืนทุนโดยทั่วไป	เงื่อนไขที่ทำให้อยู่ด้านสั้นของช่วง
บ้านพักอาศัย	6-10 ปี	มีคนอยู่กลางวัน ใช้แอร์กลางวัน ขนาดระบบพอดีกับไฟกลางวัน ค่าไฟต่อหน่วยสูง
กิจการที่ใช้ไฟกลางวัน	4-7 ปี	เปิดทำการกลางวันต่อเนื่อง ใช้ไฟที่ผลิตได้เกือบหมด ระบบใหญ่พอให้ต้นทุนต่อกิโลวัตต์ลดลง

ประเมินจากค่าไฟ 4.20 บาท/หน่วย และปริมาณแสงแดดในพื้นที่ภาคใต้ ระยะคืนทุนจริงขึ้นอยู่กับบิลค่าไฟและช่วงเวลาที่ใช้ไฟของแต่ละหลัง เราคำนวณให้เป็นรายหลังก่อนเสนอราคาทุกครั้ง

ถ้าอยากเห็นตัวเลขของบ้านคุณเอง ลองใส่ค่าไฟต่อเดือนในเครื่องคำนวณคืนทุนของเรา หรือส่งบิลค่าไฟย้อนหลังมาให้ประเมินได้ เราจะบอกด้วยว่าใช้สมมติฐานอะไรบ้าง เพื่อให้คุณตรวจตัวเลขได้เอง

งานจริงของเราที่เกี่ยวกับเรื่องนี้

ดูผลงานทั้งหมด 462 ภาพ

คำถามที่พบบ่อย

คืนทุน 2-3 ปี เป็นไปได้จริงไหม

ในทางคณิตศาสตร์เป็นไปได้เมื่อใช้ไฟที่ผลิตได้เองเกือบทั้งหมด ค่าไฟต่อหน่วยสูง และต้นทุนระบบต่อกิโลวัตต์ต่ำมากพร้อมกัน ซึ่งเกิดได้ยากกับบ้านพักอาศัย ตัวเลขที่เราคำนวณได้สำหรับบ้านในภาคใต้มักอยู่ที่ 6-10 ปี และกิจการที่ใช้ไฟกลางวันอยู่ที่ 4-7 ปี ขึ้นกับสัดส่วนการใช้ไฟกลางวันและค่าไฟต่อหน่วยของแต่ละแห่ง

รู้ได้ยังไงว่าบ้านเราใช้ไฟกลางวันกี่เปอร์เซ็นต์

วิธีง่ายที่สุดคือไล่ดูว่ากลางวันมีเครื่องใช้ไฟฟ้าอะไรเปิดอยู่บ้าง แอร์กี่เครื่อง เปิดกี่ชั่วโมง ถ้ามิเตอร์ของคุณดูข้อมูลการใช้ไฟรายชั่วโมงได้จะแม่นขึ้นมาก ถ้าไม่แน่ใจ ให้คิดแบบระมัดระวังไว้ก่อน เช่น 30 ถึง 40% สำหรับบ้านที่ออกไปทำงานทั้งวัน

ควรนับรายได้จากการขายไฟคืนไว้ในการคำนวณไหม

ควรคิดสองแบบคู่กัน คือแบบได้สิทธิ์ขายคืน 2.20 บาท กับแบบไม่ได้สิทธิ์ ถ้าระบบยังคุ้มแม้ไม่ได้รายได้ส่วนนี้ ก็ถือว่าตัดสินใจบนตัวเลขที่ปลอดภัย เพราะโครงการมีโควตาจำกัดและรับเฉพาะมิเตอร์บ้านอยู่อาศัย

ถ้าค่าไฟขึ้น คืนทุนจะเร็วขึ้นไหม

เร็วขึ้นตามสัดส่วน แต่ค่าไฟก็ลดลงได้เช่นกัน ค่าเอฟทีถูกทบทวนทุก 4 เดือน เราจึงไม่ใส่สมมติฐานว่าค่าไฟจะขึ้นทุกปีลงในตัวเลขคืนทุน และแนะนำให้ดูตัวเลขที่คิดด้วยค่าไฟปัจจุบันเป็นหลัก

ติดระบบใหญ่ขึ้นจะคืนทุนเร็วขึ้นไหม

ไม่เสมอไป ถ้าระบบใหญ่ขึ้นจนเกินไฟที่ใช้กลางวัน หน่วยที่เพิ่มขึ้นจะไหลออกไปได้แค่ 2.20 บาทหรือไม่ได้เลย สัดส่วนการใช้เองจึงลดลงและคืนทุนช้าลง ขนาดที่คุ้มที่สุดคือขนาดที่พอดีกับไฟกลางวันจริง

คืนทุน 2-3 ปี เป็นไปได้ไหม วิธีคิดคืนทุนโซล่าเซลล์ให้ตรงกับบ้านคุณ