สามคำนี้เจอบ่อยจนสับสน แต่ความต่างจริง ๆ เข้าใจได้ง่ายมาก อยู่ที่สองคำถามเท่านั้น คือระบบเชื่อมกับสายไฟของการไฟฟ้าไหม และเก็บไฟไว้ใช้ตอนกลางคืนได้หรือเปล่า
| ระบบ | เชื่อมกับการไฟฟ้า | มีแบตเตอรี่ | ใช้ได้ตอนไฟดับ |
|---|---|---|---|
| ออนกริด | เชื่อม | ไม่มี | ใช้ไม่ได้ |
| ออฟกริด | ไม่เชื่อม | มี | ใช้ได้ |
| ไฮบริด | เชื่อม | มี | ใช้ได้ |
ออนกริด คือระบบที่บ้านส่วนใหญ่ควรเลือก
ระบบเชื่อมกับสายไฟของการไฟฟ้าตลอดเวลา กลางวันใช้ไฟจากแผง ถ้าแผงผลิตไม่พอก็ดึงจากการไฟฟ้ามาเสริมอัตโนมัติ กลางคืนใช้ไฟจากการไฟฟ้าตามปกติ
ข้อดีคือถูกที่สุด เพราะไม่มีแบตเตอรี่ซึ่งเป็นชิ้นที่แพงที่สุดในระบบ และดูแลรักษาน้อยที่สุดเพราะไม่มีชิ้นส่วนที่ต้องเปลี่ยนตามอายุ
ข้อจำกัดข้อเดียวที่ต้องยอมรับคือเวลาไฟดับ ระบบจะตัดการทำงานตามข้อกำหนดความปลอดภัย
เหตุผลที่ต้องตัดคือถ้าปล่อยให้ระบบยังจ่ายไฟตอนไฟดับ ไฟจะไหลย้อนออกไปตามสายที่ช่างการไฟฟ้ากำลังซ่อมอยู่ ซึ่งเป็นอันตรายถึงชีวิต ไม่ใช่ข้อบกพร่องของอุปกรณ์แต่เป็นข้อกำหนดที่ต้องมี
ออฟกริด สำหรับที่ที่ไฟเข้าไม่ถึง
ระบบที่ไม่เชื่อมกับการไฟฟ้าเลย ผลิตไฟเองและเก็บในแบตเตอรี่ทั้งหมด เหมาะกับพื้นที่ที่สายไฟเข้าไม่ถึงจริง ๆ เช่น กระท่อมกลางสวน แพในทะเลสาบ หรือเกาะที่ไม่มีไฟฟ้า
ข้อควรรู้คือระบบออฟกริดต้องออกแบบให้เผื่อวันที่ฝนตกติดกันหลายวัน ซึ่งในภาคใต้เกิดขึ้นบ่อย ทำให้ต้องใช้แบตเตอรี่ความจุสูงกว่าที่คิด และต้นทุนสูงกว่าออนกริดมาก
ถ้าที่ดินของคุณมีไฟฟ้าเข้าถึงอยู่แล้ว การเลือกออฟกริดแทบไม่มีเหตุผลรองรับทางเศรษฐศาสตร์
ไฮบริด คือทางสายกลาง
เชื่อมกับการไฟฟ้าเหมือนออนกริด แต่มีแบตเตอรี่เก็บไฟไว้ด้วย เวลาไฟดับระบบจะสลับมาจ่ายไฟจากแบตเตอรี่ให้วงจรที่กำหนดไว้
เหมาะกับพื้นที่ที่ไฟดับบ่อย หรือบ้านที่มีอุปกรณ์ที่หยุดไม่ได้ เช่น เครื่องมือแพทย์ที่บ้าน ตู้แช่ยา หรือระบบที่เกี่ยวกับการเลี้ยงสัตว์น้ำ
ต้นทุนสูงกว่าออนกริดพอสมควรเพราะต้องเพิ่มทั้งแบตเตอรี่และอินเวอร์เตอร์คนละแบบ และแบตเตอรี่มีอายุการใช้งานจำกัดที่ต้องเผื่องบเปลี่ยนในอนาคต
แล้วควรเลือกแบบไหน
- ถ้าบ้านอยู่ในเขตที่ไฟไม่ค่อยดับ และเป้าหมายคือลดค่าไฟ ให้เลือกออนกริด คุ้มที่สุดและดูแลง่ายที่สุด
- ถ้าไฟดับบ่อยจนกระทบชีวิตหรือธุรกิจ ค่อยพิจารณาไฮบริด แต่ควรคิดแยกว่าส่วนแบตเตอรี่คุ้มไหมด้วยตัวมันเอง
- ถ้าไฟฟ้าเข้าไม่ถึงจริง ๆ จึงเลือกออฟกริด
คำแนะนำที่เราให้ลูกค้าเสมอคือ อย่าซื้อแบตเตอรี่เพราะกลัวไฟดับปีละครั้งสองครั้ง เพราะเงินส่วนนั้นเอาไปเพิ่มขนาดแผงจะได้ผลตอบแทนกลับมามากกว่า
คำถามที่พบบ่อย
ติดออนกริดไปก่อน แล้วค่อยเพิ่มแบตเตอรี่ทีหลังได้ไหม
ได้ถ้าวางแผนตั้งแต่แรก โดยเลือกอินเวอร์เตอร์ที่รองรับการต่อแบตเตอรี่เพิ่มได้ แต่ถ้าติดอินเวอร์เตอร์ออนกริดธรรมดาไปแล้ว การเพิ่มแบตเตอรี่ทีหลังมักต้องเปลี่ยนอินเวอร์เตอร์ใหม่ ซึ่งเสียของเดิมทิ้ง จึงควรบอกความตั้งใจนี้ตั้งแต่ตอนออกแบบ
แบตเตอรี่อยู่ได้กี่ปี
ขึ้นกับชนิดและรอบการใช้งาน แบตลิเธียมที่ใช้กันปัจจุบันมักระบุจำนวนรอบชาร์จไว้ในสเปก ซึ่งแปลงเป็นอายุใช้งานได้ราวสิบปีในการใช้งานทั่วไป จึงควรเผื่องบเปลี่ยนแบตเตอรี่หนึ่งครั้งในช่วงอายุของระบบ
อ่านต่อ
- โซล่าเซลล์พร้อมแบตเตอรี่ คุ้มไหม สำหรับพื้นที่ไฟดับบ่อยแบตเตอรี่ไม่ได้ทำให้ประหยัดค่าไฟเพิ่มขึ้นเสมอไป สิ่งที่มันซื้อให้คุณจริง ๆ คือความมั่นใจตอนไฟดับ ซึ่งต้องประเมินว่าคุ้มกับราคาไหม
- ค่าไฟเดือนละ 3,000 5,000 10,000 ควรติดโซล่าเซลล์กี่กิโลวัตต์ขนาดที่คุ้มที่สุดไม่ใช่ขนาดใหญ่ที่สุดที่หลังคารับได้ แต่คือขนาดที่พอดีกับไฟที่คุณใช้ตอนกลางวัน